2026 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Բրյուսելում տեղի է ունեցավ Եվրոպայի հանրային ծառայությունների արհմիությունների ֆեդերացիայի (EPSU) Ազգային և եվրոպական պետական կառավարման մշտական հանձնաժողովի նիստը։ Քննարկումների առանցքում էին պետական խնայողության քաղաքականության դեմ արհմիութենական պայքարը, եվրոպական սոցիալական երկխոսության խնդիրները, միգրացիայի և ապաստանի ոլորտում աշխատողների իրավունքների պաշտպանությունը, ինչպես նաև թվային վերահսկողության և ծայրահեղ աջ քաղաքական ուժերի աճի հետ կապված մարտահրավերները։
Միգրացիոն քաղաքականությունը և հանրային ծառայողների իրավունքները
Նիստի կարևոր թեմաներից էր Եվրոպական միության միգրացիոն և ապաստանի քաղաքականության խստացումը, մասնավորապես՝ միգրանտների վերադարձի վերաբերյալ նոր կարգավորման նախագիծը։
Արհմիությունները մտահոգություն են հայտնել, որ նախատեսվող միջոցառումները կարող են բացասաբար անդրադառնալ ինչպես ապաստան հայցողների և փաստաթղթեր չունեցող միգրանտների իրավունքների, այնպես էլ համապատասխան պետական մարմինների աշխատողների աշխատանքային պայմանների վրա։
Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվել աշխատավայրերում ոստիկանական գործողությունների, ռասայական խտրականության վրա հիմնված ստուգումների, թվային հսկողության համակարգերի և հանրային ծառայողների մասնագիտական պարտականությունների հետ կապված ռիսկերին։ Նշվել է նաև ապաստանի ոլորտի որոշ աշխատատեղերի հնարավոր կրճատման վտանգը։
Հանձնաժողովը հավանություն է տվել EPSU-ի կողմից հատուկ տեղեկատվական նյութի մշակման առաջարկին, որը կօգնի արհմիություններին պաշտպանել այն անդամներին, որոնք կարող են առնչվել աշխատավայրերում իրականացվող միգրացիոն վերահսկողության գործողություններին։
Աշխատանքի տեսչությունների ամրապնդումը և սոցիալական երկխոսությունը
Հանձնաժողովն անդրադարձել է նաև աշխատանքի տեսուչների աշխատանքային պայմաններին, նրանց մասնագիտական անկախությանը և աշխատողների իրավունքների պաշտպանության գործում տեսչությունների դերին։
Քննարկումների ընթացքում ներկայացվել են սեպտեմբերի 29-ին Eurocadres-ի հետ և սեպտեմբերի 30-ին EPSU-ի շրջանակում անցկացված հանդիպումների հիմնական արդյունքները։ Հանձնաժողովը հավանություն է տվել այդ քննարկումների կարևոր եզրակացություններին՝ ընդգծելով աշխատանքի տեսչությունների շուրջ եվրոպական արհմիությունների համագործակցության շարունակման անհրաժեշտությունը։
Սոցիալական երկխոսության հարցում ևս արձանագրվել են մարտահրավերներ։ EPSU-ի օրակարգում շարունակում է կարևոր տեղ զբաղեցնել եվրոպական մակարդակով արհմիությունների և գործատուների միջև ձեռք բերված համաձայնությունների պատշաճ իրականացումը և սոցիալական գործընկերների դերի ամրապնդումը որոշումների կայացման գործընթացում։
Թվային վերահսկողություն և Palantir-ի հետ համագործակցության ռիսկերը
Նիստում քննարկվել են նաև հանրային հատվածի թվայնացման և մասնավոր տեխնոլոգիական ընկերություններին պետական գործառույթների փոխանցման հետ կապված խնդիրները։
Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանացել ամերիկյան Palantir տեխնոլոգիական ընկերության հետ հանրային հատվածի պայմանագրերի հարցը։ Այս համատեքստում կարևորվել են անձնական տվյալների պաշտպանությունը, թվային վերահսկողության ռիսկերը և հանրային կառույցների գործունեության նկատմամբ ժողովրդավարական վերահսկողության պահպանումը։
Արհմիութենական տեսանկյունից կարևոր է, որ նոր տեխնոլոգիաների ներդրումը չհանգեցնի աշխատողների իրավունքների սահմանափակման կամ հանրային ծառայությունների նկատմամբ վերահսկողության թուլացման։
Խնայողության քաղաքականության և ծայրահեղ աջ ուժերի դեմ պայքարը
Հանձնաժողովի օրակարգի մյուս կարևոր ուղղությունը Եվրոպայում խնայողության քաղաքականության և ծայրահեղ աջ քաղաքական ուժերի ազդեցության աճի դեմ արհմիութենական պայքարն էր։
Քննարկվել է պետական բյուջեների կրճատումների և հանրային ծառայությունների թուլացման դեմ եվրոպական արհմիությունների համատեղ գործողությունների անհրաժեշտությունը։
Խնայողության քաղաքականության և ծայրահեղ աջ ուժերի դեմ պայքարը լինելու է նաև Ազգային և եվրոպական վարչակազմերի համաեվրոպական առաջիկա համաժողովի գլխավոր թեմաներից մեկը։
EPSU-ի համար այս հարցերը փոխկապակցված են հանրային ծառայությունների որակի, աշխատողների իրավունքների, սոցիալական համերաշխության և ժողովրդավարական ինստիտուտների պաշտպանության հետ։
Հանձնաժողովի քննարկումները վերահաստատել են եվրոպական մակարդակով արհմիութենական համագործակցության և համատեղ գործողությունների կարևորությունը՝ հանուն ուժեղ հանրային ծառայությունների, արժանապատիվ աշխատանքային պայմանների և աշխատողների հիմնարար իրավունքների պաշտպանության։
