Եվրոպայի հանրային ծառայությունների արհմիության (EPSU) Ազգային և եվրոպական պետական համակարգի մշտական հանձնաժողովի (NEA) նիստը տեղի ունեցավ 2026 թվականի մարտի 5-ին Բրյուսելում։ Նիստի ուշադրության կենտրոնում էին թվայնացման համաձայնագրի իրականացումը, պետական համակարգում կադրերի ներգրավման և պահպանման խնդիրները, ինչպես նաև առաջիկա արհմիութենական արշավներն ու ԵՄ խնամքի ցանցի աշխատանքները։
Քննարկման հիմնական թեմաներից մեկը եղել է թվայնացման վերաբերյալ կոլեկտիվ համաձայնագրի իրականացումը։ Եվրոպական հանձնաժողովը հաստատել է, որ Կենտրոնական պետական կառավարման և վարչակազմերի (CGA) սոցիալական երկխոսության շրջանակում կնքված համաձայնագրի իրականացումը կապվում է Quality Jobs Act նախաձեռնության հրապարակման հետ, որը սպասվում է ոչ շուտ, քան 2026 թվականի վերջում։ Սա նշանակում է, որ միլիոնավոր աշխատողներ առնվազն ևս մեկ տարի կմնան առանց այնպիսի կարևոր իրավունքների, ինչպիսիք են «անջատվելու իրավունքը» և հեռավար աշխատանքի պատշաճ կարգավորումը։
Արհմիությունները քննադատել են նաև Եվրոպական հանձնաժողովի գործելակերպը՝ ընդգծելով, որ ոլորտային սոցիալական երկխոսության համաձայնագրերի իրականացման գործընթացում շարունակում են պակասել թափանցիկությունն ու հստակությունը։ 2022 թվականից ի վեր սոցիալական գործընկերների ներկայացրած պահանջի գնահատումը բազմիցս հետաձգվել է և կապվել տարբեր քաղաքական գործընթացների հետ։ Միևնույն ժամանակ, մտահոգություն է հնչել, որ եթե ապագա նախաձեռնությունը մասամբ անդրադառնա արհեստական բանականությանը, ապա դեռևս անհասկանալի է մնում, թե ինչ ճակատագիր է սպասում թվայնացման համաձայնագրի մյուս բաղադրիչներին։
Նիստի ընթացքում մասնակիցները շեշտել են, որ սոցիալական գործընկերների միջև համաձայնեցված պայմանավորվածությունները պետք է հարգվեն և վերածվեն գործնական քայլերի։ Նրանք ընդգծել են, որ թվայնացման իրավունքների ոչ պատշաճ իրականացումը կարող է ստեղծել իրավական ռիսկեր, մեծացնել աշխատավայրային սթրեսը և թուլացնել հանրային վստահությունը հանրային ծառայությունների նկատմամբ։
Քննարկվել է նաև սոցիալական երկխոսության շրջանակում մշակված համատեղ ստուգաթերթը, որը նախատեսված է պետական կառավարման ոլորտում արհեստական բանականության և թվային գործիքների պատասխանատու կիրառումն ուղղորդելու համար։ EPSU-ն շեշտում է, որ տեխնոլոգիական փոփոխությունների կառավարումը պետք է հիմնված լինի մարդկային վերահսկողության, էթիկական մոտեցումների, աշխատողների մասնակցության, տվյալների պաշտպանության և թափանցիկության վրա, որպեսզի նորարարությունները ոչ թե թուլացնեն, այլ ուժեղացնեն հանրային ծառայություններն ու հանրային աշխատանքը։
Օրակարգի հաջորդ կարևոր հարցը վերաբերում էր պետական կառավարման համակարգում աշխատանքի գրավչությունն ու կադրերի պահպանումը խթանող գործիքակազմին։ Եվրոպայի բազմաթիվ երկրներում հանրային կառույցները դժվարանում են ներգրավել և պահպանել որակյալ աշխատուժ՝ աշխատուժի ծերացման, ծանրաբեռնվածության աճի և սահմանափակ ռեսուրսների պայմաններում։ Այդ նպատակով մշակված գործիքակազմը միտված է աջակցելու աշխատանքային պայմանների, կարիերայի հեռանկարների և կազմակերպական պրակտիկաների բարելավմանը՝ կենտրոնանալով երեք ուղղության վրա՝ խնդիրների բացահայտում, ներգրավման ռազմավարությունների զարգացում և աշխատողների պահպանման միջոցառումների իրականացում։
Մշտական հանձնաժողովը քննարկել է նաև EU Care Network-ի առաջիկա միջոցառումը, որը կազմակերպվում է EPSU-ի և իտալական FP-CGIL-ի կողմից և տեղի կունենա 2026 թվականի մայիսի 19-20-ին Միլանում։ Միջոցառման մասնակիցները կանդրադառնան միգրացիայի և ապաստանի ոլորտի հրատապ հարցերին, այդ թվում՝ ԵՄ սահմաններից դուրս վերադարձի կենտրոններին, հայտնաբերման պարտավորություններին, քննչական միջոցառումներին, ապաստանի ընթացակարգերի արտապատվիրակմանը, փախստականների ազգային քաղաքականություններին, միգրանտ աշխատողների կազմակերպմանը, թվայնացմանն ու արհեստական բանականությանը, ինչպես նաև մասնավորեցման միտումներին։ Ցանցը նպատակ ունի առաջիկա ամիսների և տարիների համար ձևակերպել հիմնական մարտահրավերներն ու ընդհանուր առաջնահերթությունները։
Այս քննարկումներն առանձնահատուկ նշանակություն ունեն ներկայիս քաղաքական իրավիճակում։ 2026 թվականի հունիսից ուժի մեջ է մտնելու Ապաստանի և միգրացիայի մասին նոր եվրոպական պակտը, և Եվրոպայում ակտիվորեն քննարկվում են նաև «անվտանգ ծագման երկիր» և «անվտանգ երրորդ երկիր» մոտեցումները, ինչպես նաև վերահսկողության ու ներխուժումների ավելի խիստ մեխանիզմներ։ EPSU-ն ընդգծում է, որ այս պայմաններում հանրային ծառայողների համար չափազանց կարևոր է եվրոպական մակարդակով համակարգել իրենց գործողությունները։
Նիստում ներկայացվել են նաև EPSU-ի առաջիկա արշավները՝ նվիրված հունիսի 23-ին և հաջորդ տարվան։ Հունիսի 23-ը նախատեսվում է որպես համաեվրոպական մոբիլիզացիայի օր՝ բարձրաձայնելու հանրային ծառայություններում առկա «արտակարգ վիճակները»՝ կադրերի զանգվածային պակասից մինչև հյուծվածություն, ցածր աշխատավարձ և աճող բռնություն։ EPSU-ն կոչ է անում իր անդամ կազմակերպություններին ակտիվորեն միանալ այս արշավներին և առաջ քաշել համակարգված պահանջներ՝ հանուն ավելի բարձր աշխատավարձերի, բավարար հաստիքավորման և ավելի ուժեղ հանրային ծառայությունների։
Հանդիպման ավարտին ներկայացվել են նաև տեղեկություններ միջոլորտային սոցիալական երկխոսության, աշխատանքի տեսչական նախաձեռնությունների, այդ թվում՝ 2026 թվականի սեպտեմբերի 30-ին նախատեսված աշխատանքի տեսուչների հատուկ հանդիպման, ինչպես նաև այն հետազոտության մասին, որը ուսումնասիրում է թերֆինանսավորված հանրային ծառայությունների, ժողովրդավարական վստահության թուլացման և ծայրահեղ աջ շարժումների աճի միջև կապերը։
